消文(2007/12/09)

2007/12/09初版；2014/10/21修訂(重編版面，增訂藏文，移除超連結)；2018/02/23三版(變更字體，藏文改採泰式分散對齊，並嵌入ཏྲེ་ཧོར།版四家注)

論之本文——p. 06011

第二、思惟暇滿利大者。為欲引發畢竟樂故，若未清淨修習正法，僅為命存以來引樂除苦而劬勞者，旁生亦有，故雖生善趣，等同旁生。《弟子書》云：「猶如象兒為貪著，深阱邊生數口草，欲得無成墮險阬，願現世樂亦如是。」

^{p. 06013}

_{tib.p. 07920}

གཉིས་པ་དལ་འབྱོར་དོན་ཆེ་བ་བསམ་པ་^ཇལ་བདུན་ལས་དང་པོ་རྟེན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་དུད་འགྲོ་ལྟར་མི་རིགས་པ་ནི། གཏན་གྱི་བདེ་བ་ཞིག་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་དུ་ཆོས་རྣམ་དག་བསྒྲུབ་པ་ཞིག་མ་བྱུང་ན་མ་ཤི་ཚུན་ཆོད་ཀྱི་བདེ་བ་བསྒྲུབ་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་སེལ་བ་ཙམ་ལ་བརྩོན་པ་ནི་དུད་འགྲོ་ལའང་ཡོད་པས་བདེ་འགྲོར་སྐྱེས་ཀྱང་དུད་འགྲོ་དང་འདྲ་སྟེ། སློབ་སྤྲིངས་ལས། ཇི་ལྟར་གླང་བུ་ཁྲོན་ཟབ་ཁ་ནས་འཁྲུངས་པ་ཡི། །རྩྭ་ལོ་ཁམ་འགའ་ལ་ནི་ཡིད་ནི་ཆགས་གྱུར་ནས། །རྙེད་པ་གྲུབ་པ་མེད་པར་གཡང་དུ་ལྷུང་བ་ལྟར། །འཚོ་བའི་འཇིག་རྟེན་^བཏེ་ཚེ་འདི་ལ་བདེ་^བབ་དང་ལྡན་འདོད་^བནས་དེའི་ཐབས་འབའ་ཞིག་སྒྲུབ་པའང་དེ་དང་འདྲ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།

^{tib.p. 08005}

消文紀錄——

第二、思惟暇滿利大者：^丁二、思其義大。消文者按，這是本階段所要闡釋的內容之標題。科判於有暇身勸取心要分三之二，科文原作思其義大，指其意義重大，也就是思惟暇滿的重要性。然而，實際闡釋時，標題卻改作利大，顯然重點變成闡釋暇滿有很大的利益。為什麼有此變化呢？

為欲引發畢竟樂故：（思惟暇滿利大）是為了生起希求獲得畢竟樂的緣故。畢竟樂，亦即究竟樂。所謂究竟樂，非一切苦樂比較之樂，是須離一切苦之樂。【T30No.1579《瑜伽師地論》卷三十五〈本地分中菩薩地第十五初持瑜伽處自他利品第三之一〉】：「無惱害樂應知略說復有四種。^一、出離樂。^二、遠離樂。^三、寂靜樂。^四、三菩提樂。正信捨家趣於非家。解脫煩籠居家迫迮種種大苦。名出離樂。斷除諸欲惡不善法。證初靜慮離生喜樂。名遠離樂。第二靜慮已上諸定尋伺止息。名寂靜樂。一切煩惱畢竟離繫。於所知事如實等覺。此樂名為三菩提樂。」此中，三菩提樂即是畢竟樂。

若未清淨修習正法：如果沒有清淨修習正法。

僅為命存以來引樂除苦而劬勞者：只為了活命而努力地除遺痛苦追求快樂（的話）。

旁生亦有：（那麼，這種欲念）畜生也有。

故雖生善趣，等同旁生：因此，雖然受生於善趣，（空有暇滿難得的人身）卻與畜生沒有兩樣。善趣，梵文स्वर्ग गति (svarga-gati)，【T30No.1579《瑜伽師地論》卷八十一〈攝釋分之上〉】：「此中善趣者。謂人天。」

《弟子書》云：《弟子書》中說。弟子書，梵文शिष्यलेख (Śiṣyalekha)，佛學辭典說這部作品沒有漢譯本，造者月官菩薩，亦即本論中所說的大德月大阿闍黎，請參考消文(2006/11/19)。

猶如象兒為貪著，深阱邊生數口草，欲得無成墮險阬，願現世樂亦如是：就好像幼象為了貪著深坑洞旁所長的幾口草，不但沒有吃到反而墬入這危險的深坑洞裡。希求現世樂就像這種情形一樣。消文者按，這段文字有兩處必須注意，第一，文中的象兒並不像我們通常稱貓兒、狗兒那樣，所以，象兒是指幼象，不宜解讀作大象。{2010/12/26}根據梵文《弟子書》與藏文廣論，此處應是小公黃牛，非小象兒。第二，深阱邊並不是深井邊，從下一偈的墮險阬（坑）可知，深阱是有如陷阱般的深坑洞。

我對這段本文之理解——

宗大師闡釋思惟暇滿利大的目的，是為了促使行者生起希求獲得畢竟樂。大師引《弟子書》中的比喻教誡行者，如果只希求現世安樂，不但與畜生沒有兩樣，而且是極危險的。

前一則　下一則