消文(2008/01/11)

2008/01/11初版；2011/11/19修訂；2014/01/10三版；2019/11/03四版(變更字體；藏文採泰式分散對齊，並嵌入ཏྲེ་ཧོར།版四家注)

論之本文——p. 06704

三士之名，〈攝決擇〉曰：「復有三士，謂有成就正受非律儀非非律儀所攝淨戒律儀，亦有成就正受聲聞相應淨戒律儀，亦有成就正受菩薩淨戒律儀。其中初者為下，第二為中，第三為勝。」與此義同，復說多種上中下士建立道理。如《道炬》所說，世親阿闍黎於《俱舍釋》中亦說三士之相。下士夫中，雖有二類，謂樂現法及樂後 世。此是第二，復須趣入增上生無謬方便。

^{p. 06708}

_{tib. p. 08805}

^ཇལྔ་པ་སྐྱེས་བུ་གསུམ་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཁུངས་བཤད་པ་ནི། ^བདེ་ལྟར་ཡིན་དུ་ཆུག་ཀྱང་སྐྱེས་བུ་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་འདི་དག་གཞུང་ལུགས་ལས་མི་འབྱུང་ངམ་སྙམ་ན་སྐྱེས་བུ་གསུམ་གྱི་ཐ་སྙད་ནི་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བར། གཞན་ཡང་གང་ཟག་གསུམ་སྟེ་^བསྤྱིར་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་སྡོམ་པར་འགྱུར་བ་ལ་ངེས་འབྱུང་གི་བསམ་པས་ཟིན་དགོས་པ་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་སྡོམ་པའང་མ་ཡིན་^བལ་སྒོ་གསུམ་མི་དགེ་བ་བཅུ་ལས་བསྡམ་པ་ཙམ་ཡོད་པས་སྡོམ་པ་^བརྩ་བ་ནས་མ་ཡིན་པའང་མ་ཡིན་པས་བསྡུས་པའི་^བམི་དགེ་བཅུ་སྤོང་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དང་ལྡན་པའང་ཡོད་དོ།། ཉན་ཐོས་དང་ལྡན་པ་^བསྟེ་་ཡོད་པའི་འཁོར་བ་མཐའ་དག་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་དུ་མཐོང་ནས་དེ་ལས་ཐར་འདོད་ཀྱི་ངེས་འབྱུང་གི་བསམ་པས་ཟིན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དང་ལྡན་པའང་ཡོད་དོ།། ^བསེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པ་ར་འདོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དང་ལྡན་པའང་ཡོད་དོ།། དེ་ལའང་དང་པོ་ནི་^བསྐྱེས་བུ་ཐ་མ་ཡིན་ནོ།། གཉིས་པ་ནི་^བསྐྱེས་བུ་འབྲིང་ཡིན་ནོ།། གསུམ་པ་ནི་^བསྐྱེས་བུ་མཆོག་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ནི་འདི་དང་དོན་འདྲ་ལ། གཞན་ཡང་སྐྱེས་བུ་ཐ་མ་དང་འབྲིང་དང་མཆོག་འཇོག་ཚུལ་མང་པོ་ཞིག་གསུངས་སོ།། ལམ་སྒྲོན་བཞིན་དུ་མཛོད་འགྲེལ་ལས། སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་ཀྱང་སྐྱེས་བུ་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་གསུངས་སོ།། ^ཇདྲུག་པ་དོགས་གཅོད་ནི་སྐྱེས་བུ་ཆུང་ངུ་ལ་ཚེ་འདི་ལྷུར་ལེན་པ^བའི་ཙམ་པོ་བ་དང་ཕྱི་མ་ལྷུར་ལེན་པ^བའི་ཁྱད་པར་བ་གཉིས་ཡོད་ཀྱང་འདིར་ནི་གཉིས་པ་སྟེ། དེ་^བལ་ཡང་མངོན་མཐོ་དང་ངེས་ལེགས་གཉིས་ཡོད་པའི་ཕྱི་མ་མི་བཟུང་བས་མངོན་མཐོའི་ཐབས་མ་ནོར་བ་ལ་ཞུགས་པ་བཟུང་ངོ་། །

^{tib. p. 08815}

消文紀錄——

三士之名，〈攝決擇〉曰：（關於）三士夫的定義，《瑜伽師地論》〈攝決擇分〉中說。攝決擇，《瑜伽師地論》卷五十一至卷八十，凡三十卷，謂之〈攝決擇分〉。消文者注，是論卷六十一詳列二十四種三士之義，本論現引其中之一，消文者依序算數，是為第十九種。

復有三士：三士夫另外還有定義。

謂有成就正受非律儀非非律儀所攝淨戒律儀：也就是，心無雜念而納法於心成就非律儀非非律儀所攝清淨戒行者。正受，請參考消文(2006/05/03)。非律儀非非律儀，《瑜伽師地論》及各佛學辭典中，皆作「非律儀非不律儀」，是論卷五十三云：「復次云何非律儀非不律儀。謂除如先所說律儀不律儀業。所有善不善等身語意業。當知一切皆是非律儀非不律儀業所攝。」此為處中業。消文者注，《瑜伽師地論》卷九中，業之差別有三：「律儀所攝業、不律儀所攝業、非律儀非不律儀所攝業」。復次，律儀所攝業有三種：「謂或別解脫律儀所攝業、或靜慮等至果斷律儀所攝業、或無漏律儀所攝業。」不律儀所攝業有十二種：謂「一屠羊。二販鷄。三販猪。四捕鳥。五罝兔。六盜賊七魁膾。八守獄九讒刺。十斷獄十一縛象。十二呪龍。」「非律儀非不律儀所攝業者。謂除三種律儀業及不律儀類業。所餘一切善不善無記業施性業者。」即既非如一般受五戒、八戒、十戒、具足戒等戒之律儀，亦非如立誓殺生而得惡戒等之不律儀（亦稱惡律儀），因其體不出善或不善，故稱「處中」。

亦有成就正受聲聞相應淨戒律儀：也有（除前述成就之外）心無雜念而納法於心成就聲聞相應清淨戒行者。

亦有成就正受菩薩淨戒律儀：也有（除前述二類成就之外）心無雜念而納法於心成就菩薩清淨戒行者。

其中初者為下，第二為中，第三為勝：以上三類當中，第一類為下士夫，第二類為中士夫，第三類為勝士夫，即上士夫。

與此義同，復說多種上中下士建立道理：相同的分類方式，〈攝決擇分〉中另有多種上中下士的分類說明。

如《道炬》所說：又譬如《道炬論》中所說的三士夫。消文者注，即前面一段所闡釋的內容。

世親阿闍黎於《俱舍釋》中亦說三士之相：（此外）阿闍黎世親在所造的《俱舍論釋》當中，亦闡述了三士夫的涵義。俱舍釋，即《俱舍論釋》，或作《俱舍釋論》，梵語अभिधर्मकोश भाष्य (Abhidharmakośa bhāṣya)。收於大正藏第二十九冊No.1559，作《阿毘達磨俱舍釋論》。消文者注，《俱舍論》、《俱舍論釋》皆為阿闍黎世親所造。宗大師於此特別闡明是俱舍釋中亦說三士之相，至於《俱舍論》中有沒有提到三士之相，則有待查考。又，於 《菩提道次第師師相承傳》〈最勝善巧阿闍黎世親的歷史 〉中，此二部論典分別譯作《對法藏論頌》與《對法藏論頌釋》。因為《俱舍論》、《俱舍論釋》的梵文全名開頭為Abhidharma，其音譯為「阿毘達磨」，而義譯即「Abhi 對 dharma 法」。

下士夫中，雖有二類，謂樂現法及樂後世：（至於）下士夫雖然有兩類，也就是希求現世利樂者，及希求後世利樂者。

此是第二：這裡指的是第二類而言，也就是指希求後世利樂者。

復須趣入增上生無謬方便：（不僅如此，而且）還必須已經相應於增上生正確方法者。

我對這段本文之理解——

宗大師特別引《瑜伽師地論》〈攝決擇分〉中第十九種三士夫之意義，並且告訴行者，在《道炬論》和《俱舍論釋》中也有相關闡述。最後，再詳細分別本論所說的下士夫內涵。

前一則　下一則