消文(2007/12/05)

2007/12/05初版；2014/10/13修訂(重編版面，增訂藏文，移除超連結)；2018/08/19三版(變更字體；藏文改採泰式分散對齊，並嵌入ཏྲེ་ཧོར།版四家注)

論之本文——p. 05908

三惡趣者，極難發生修法之心，設少生起，亦因苦逼不能修行。長壽天者，《親友書釋》中說是無想及無色天，《八無暇論》中，亦說常為欲事散亂諸欲界天。無想天者，《對法》中說，於第四靜慮廣果天中，處於一分，如聚落外阿蘭若處。除初生時及臨沒時，餘心心所，現行皆滅，住多大劫。無色聖人非是無暇，故是生彼諸異生類，以無善根修解脫道，故是無暇。恆散欲天，亦復如是，故說彼等亦名無暇。如《親友書釋》云：「此八處中，以無閒暇，修作善品，故名無暇。」

^{p. 05913}

_{tib.p. 07807}

ངན་སོང་གསུམ་ནི་ཆོས་ཀྱི་བློ་སྐྱེ་བར་ཤིན་ཏུ་དཀའ་ལ་ཅུང་ཟད་སྐྱེས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་^བབར་མཚམས་མེད་པར་མནར་བས་སྒྲུབ་པར་མི་ནུས་པ་དང་ལྷ་ཚེ་རིང་པོ་ནི་བཤེས་སྤྲིངས་འགྲེལ་པར། འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་དང་གཟུགས་མེད་པ་གཉིས་ལ་བཤད་ཅིང་མི་ཁོམ་པ་བརྒྱད་ཀྱི་གཏམ་ལས། འདོད་པའི་བྱ་བས་རྟག་ཏུ་གཡེངས་པའི་འདོད་ལྷ་ལ་བཤད་དེ། འདུ་ཤེས་མེད་པ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་གནས་འབྲས་བུ་ཆེ་བའི་ཕྱོགས་གཅིག་ན་གྲོང་ལས་དགོན་པའི་ཚུལ་དུ་ཡོད་ཅིང་དེར་སྐྱེས་མ་ཐག་དང་འཆི་བའི་ཚེ་མ་གཏོགས་པ་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་གི་རྒྱུ་བ་འགགས་ནས་བསྐལ་ཆེན་མང་པོར་གནས་པར་མངོན་པ་ནས་གསུངས་སོ།། གཟུགས་མེད་ན་ཡོད་པའི་འཕགས་པ་མི་ཁོམ་པར་མི་རིགས་པས་དེར་སྐྱེས་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་ནི་ཐར་ལམ་བསྒྲུབ་པའི་སྐལ་བ་མེད་པས་མི་ཁོམ་པའོ།། རྟག་ཏུ་གཡེངས་པའི་འདོད་ལྷ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ།། ^བཞེས་པས་གཟུགས་མེད་དང་འདོད་ལྷའི་སོ་སྐྱེ་རྣམས་མི་ཁོམ་པར་གསུངས་སོ།། དེས་ན་དེ་དག་ལ་མི་ཁོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བཤེས་སྤྲིངས་འགྲེལ་པ་ལས། གནས་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ཏུ་དགེ་བ་བྱ་བའི་དལ་བ་མེད་པས་ན་མི་ཁོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ།།

^{tib.p. 07818}

消文紀錄——

三惡趣者：（受生於）三惡趣的有情。三惡趣，即《親友書》中所說的生傍生、餓鬼、地獄，也就是通常所說的畜生、餓鬼和地獄等三惡道。

極難發生修法之心：非常不容易生起修習正法的心。

設少生起，亦因苦逼不能修行：即便是稍微生起修法之心，也由於眾苦逼惱而不能修行。

長壽天者：長壽天的意思。

《親友書釋》中說是無想及無色天：《親友書釋》中說是指無想天和無色天。親友書釋，梵語व्यक्त पदा सुहृल् लेख टीका (Vyakta-padā-suhṛl-lekha-ṭīkā)，造者為महामति (Mahāmati)，音譯「摩訶摩底、馬曷麻諦」{2018.8.19}，義譯大慧。無想天，梵語असंज्ञिक (asaṃjñika)，色界第四禪之第四天。無色天，也就是無色界，梵語आरूप्य धातु (ārūpya-dhātu)，與欲界、色界共稱三界。

《八無暇論》中：《八無暇論》當中。八無暇論，梵語अष्टाक्षण कथा (Aṣṭākṣaṇa-kathā)，造者為अश्वघोष (Aśvaghoṣa)，即馬鳴菩薩。

亦說常為欲事散亂諸欲界天：也說指經常受到種種欲樂而使心散亂的欲界諸天。諸欲界天，即欲界諸天，略稱欲天，梵語कामधातु (kāmadhātu)。欲界共有六天，即四天王天、忉利天、夜摩天、睹史多天、樂變化天、他化自在天，因共有六重，故又名為六欲天。

無想天者：（受生於）無想天的有情。

《對法》中說：《對法論》當中說。對法，{2014.10.13}為梵語 अभिधर्म (Abhidharma)之意譯，音譯即阿毘(abhi)達磨(dharma)。【丁福保《佛學大辭典》】釋云：「『對』為對觀對向之義，『法』為四諦涅槃之法。以無漏聖道之智慧，對觀四諦之理，對向於涅槃之果，故名對法。」又【陳義孝《佛學常見辭匯》】中釋云：「三藏中之論藏，亦名對法。」另外，根據Snow Lion版英文廣論p.119, ch.7, vol. one，得知外國學者理解為(Vasubandhu's Treasury of Knowledge)，則「對法中說」應理解為《阿毘達磨俱舍論》中說，亦請參考論源(2007/12/05)。

於第四靜慮廣果天中，處於一分：是指位在第四禪中廣果天之一個區域。廣果天，梵語बृहत्फल (Bṛhatphala)，指色界第四禪中的第三天之名。{2018.8.19}《俱舍論》立四禪八天，故無想天併於廣果天；唯識等大乘立四禪九天，所以無想天是第四天，這也是一般的說法。

如聚落外阿蘭若處：就好比是聚落村莊以外的寺院一樣。阿蘭若，梵語अरण्य (araṇya)之音譯，義為寂靜處，是指比丘所居住的寺院之總稱。【丁福保《佛學大辭典》】：「（術語）寺院之總名。是比丘之住處。譯曰無諍聲、閑寂、遠離處、離人里五里弓之處。」

除初生時及臨沒時：除了在剛出生和臨死前的時候以外。

餘心心所，現行皆滅：其餘時候的心、心所都是寂滅不動的。即完全沒有念頭的意思。

住多大劫：安住許多大劫。

無色聖人非是無暇：無色界的聖者不屬於無暇。

故是生彼諸異生類：所以是指受生為無色界中的凡夫。異生，參考消文(2007/10/25)。

以無善根修解脫道，故是無暇：由於未具足善根修習解脫道，所以叫做無暇。

恆散欲天：常時處於散亂的欲界諸天。

亦復如是：也是如此。

故說彼等亦名無暇：所以說欲界諸天也叫做無暇。{2018.8.19}消文者按，此處僅明欲界諸天是無暇，並沒有承許是長壽天。

如《親友書釋》云：所以像《親友書釋》所說。

此八處中，以無閒暇，修作善品，故名無暇：（受生在）這八種地方，因為沒有閒暇修習正法，所以叫作無暇。

我對這段本文之理解——

宗大師闡釋三惡趣為無暇的原因，另外引《八無暇論》與《俱舍論》對於長壽天的解釋，為行者闡釋長壽天的範圍和其所以為無暇之過患。

前一則　下一則